Deel deze pagina:

Werk in uitvoering

Niet de instelling, maar de burger weer als voogd

Op 8 mei organiseerde het Nederlands Jeugdinstituut een themamiddag over de rol van vrijwilligers in de jeugdbescherming. In dat kader publiceert Nieuwe Jeugdbescherming een serie interviews over dit thema. Daarbij gaan we in op vragen als: welke rol kunnen vrijwilligers spelen in de jeugdbescherming? Welke best practices zijn er al? En hoe zorg je ervoor dat een burger burger blijft? In deel vier van deze serie vertelt Evelyn Wielheesen van Jeugdbescherming Gelderland over het project Burgervoogd.

Een burgervoogd kan continuïteit bieden door langdurig betrokken te blijven, ook na het 18e jaar.

Auteur: Lucinda van Ewijk

Waarom een burger in plaats van een professional inzetten in de jeugdbescherming?

‘We hebben als uitgangspunt dat kinderen zo gewoon mogelijk moeten opgroeien en dat we ons best doen om het gewone leven te herstellen. Voogdijkinderen krijgen echter vaak met verschillende professionals te maken die namens de instelling optreden als (tijdelijke) voogd. Dat heeft effect op een mensenleven. Daarom zien we graag dat niet een instelling, maar gewoon de mens zoals jij en ik de voogdij heeft over een kind. Die persoon noemen we dan een burgervoogd.

Het idee van de burgervoogdij is al heel oud. In de loop der jaren is dit werk geprofessionaliseerd, waardoor de voogdij nu vaak bij instellingen ligt. We zijn met dit project op zoek naar mogelijkheden om dat gezag weer bij de burgers neer te leggen. We proberen om buiten de professionele kring een voogd te vinden.’

Soms vragen mensen ons of we advertenties plaatsen om burgervoogden te vinden, maar dat is dus niet nodig geweest.

Wat verwacht je van de inzet van die burgers?

‘Dat zij meer betekenis geven voor het kind en continuïteit kunnen borgen. Nu is het zo dat een kind tot zijn 18e jaar vaak meerdere (gezins)voogden heeft gehad. Een burgervoogd kan continuïteit bieden door langdurig betrokken te blijven, ook na het 18e jaar. Als steunfiguur en pleitbezorger voor dat kind bij het maken van keuzes, of na het 18e jaar misschien in de rol van curator, bewindvoerder of mentor.’

Hoe werf je burgervoogden?

‘In het project hebben we gezien dat jongeren zelf werven. Een aantal jongeren heeft aan iemand in hun netwerk gevraagd: “Wil jij mijn voogd zijn?”. In andere gevallen is door gesprekken met de gezinsvoogd, gezinshuisouder en/of het netwerk iemand genoemd als kandidaat-burgervoogd. Soms vragen mensen ons of we advertenties plaatsen om burgervoogden te vinden, maar dat is dus niet nodig geweest. Jongeren die iemand vragen om voogd te zijn hebben daar goed over nagedacht, merkten we. Daar zit vooral de kracht.’

We hebben nog geen gebrek aan mogelijke burgervoogden gehad!

Wat doe je als iemand geen eigen netwerk heeft?

‘In dat geval zouden we in de regio waar de jeugdige woont via informatiebijeenkomsten mensen kunnen werven. We zouden actieve netwerken, zoals een kerkelijke achterban in de buurt, daar bijvoorbeeld voor aan kunnen spreken. Vaak kennen betrokkenen rond het project Burgervoogd ook wel mensen die zich als vrijwilliger in willen zetten. Gelukkig heeft de situatie zich nog niet voorgedaan. We hebben nog geen gebrek aan mogelijke burgervoogden gehad!’

Welk type burger heeft jouw voorkeur? Bijvoorbeeld: wel of niet uit eigen netwerk, professionele bagage (Juf, (ex)hulpverlener) of juist niet?

We zetten het liefst burgers uit het eigen netwerk in, dat sluit aan bij de eigen leefomgeving van de jongere. We hebben geen voorkeur voor een type burger; het is vooral belangrijk dat de vrijwilligers zich betrokken voelen en verantwoordelijkheid nemen. Of die persoon dan een voetbaltrainer, een oud groepleidster of een weekendpleegouder is maakt dan niet uit.

Er zijn nog veel zaken die burgervoogdij bemoeilijken.

Zie je een rol voor de burger bij het terugdringen van een beroep op gevestigde jeugdhulp of het terugdringen van maatregelen van jeugdbescherming?

‘Ik denk dat het neerleggen van de voogdij bij iemand uit het netwerk kan bijdragen aan het terugdringen van maatregelen. Uit onderzoek bij ondertoezichtstellingen blijkt ook dat de vele wisselingen van gezinsvoogd in ieder geval niet bijdragen aan het verkorten van een ots-maatregel. Een burgervoogd zou daar het verschil in kunnen maken. Maar daar heeft dit project nog geen praktijkervaring mee.

Bovendien zijn er nog veel zaken die burgervoogdij bemoeilijken. We hebben een burgervoogd gesproken die een rechtszaak heeft aan moeten spannen om kinderbijslag voor elkaar te krijgen, omdat instanties niet begrijpen dat je voor een kind zorgt alsof het je eigen kind is, maar dat dat kind niet bij jou woont. Bij dat soort zaken loop je wel tegen muren aan. Dit soort obstakels aanpakken zou de weg vrijmaken om meer burgervoogden in te zetten en meer maatregelen te voorkomen. De ideale situatie zou zijn dat als de rechter het gezag van de ouders beëindigt meteen nagedacht wordt over wie in het netwerk voogdij over wil nemen.’

Wat kun je burgers wel/niet vragen als het gaat om jeugdbescherming? Kan je ze bijvoorbeeld inzetten bij kinderen met complexe problematiek?

‘Dat kan. Natuurlijk lopen sommige vrijwilligers dan tegen complexe problemen aan, maar daarvoor kun je samenwerken met het gezinshuis of de leefgroep die de behandeling uitvoert. Dat is niet iets waar je alleen voor staat. Ik denk dat de belasting hem nu vooral zit in het gesteggel met instanties en de onduidelijkheid die er op een aantal gebieden nog is.’

Wat is jullie ervaring met de belastbaarheid van burgers?

‘Daar hebben we nog geen ervaring mee, in het project is het nog niet gekomen tot een gezagsoverdracht naar een burger, de tijd is hiervoor te kort geweest. Ik denk wel dat als je vanuit het eigen netwerk wordt betrokken, dat je jezelf dan inzet voor dat ene kind, omdat je voor hem of haar specifiek iets wil doen.’

Aspirant burgervoogden vinden het fijn om specifieke vragen over hun situatie te bespreken

Hoe begeleiden jullie burgers?

‘Tot nu toe door in gesprek te gaan en voorlichtingsbijeenkomsten te houden. We voeren veel individuele gesprekken. Iedereen stelt daarbij andere vragen, waardoor wij erachter kwamen dat een bepaald onderwerp onontgonnen gebied was en nog uitgezocht moest worden.

Aspirant burgervoogden vinden het fijn om specifieke vragen over hun situatie te bespreken; die consultatie op maat is heel ondersteunend. We hopen dat we in de toekomst ook iets in kunnen richten waar burgervoogden terecht kunnen met vragen of waar burgervoogden elkaar kunnen ondersteunen.’

Hoe zorg je ervoor dat de burger burger blijft als hij ingezet wordt voor de jeugdbescherming?

Dat je op een verjaardag aan een kind denkt of naar voetbalwedstrijden komt, dat soort dingen maken denk ik het onderscheid tussen een professional en een burger.

‘Ik denk dat je als burger burger blijft omdat je als burger, als mens, betrokken bent bij een kind. We hadden een jeugdbeschermer die in het project zat en al jaren bij ons werkt. Hij heeft zichzelf 12 jaar lang ingezet als voogd voor een kind, dat hij nog steeds ziet. Hij vertelde dat hij als professional zich toch ook een burgervoogd voelde, omdat hij als mens bij dat kind betrokken was. Daar zit denk ik in dat je burger blijft.

Natuurlijk ben je wel eens pleitbezorger voor een kind, maar het is vooral belangrijk dat een kind ervaart dat je op een verjaardag aan hem denkt of op feestdagen samen wat doet of naar voetbalwedstrijden komt kijken. Dat soort dingen maken denk ik het onderscheid tussen een professional en een burger.’

Wat willen jullie in de toekomst met dit project?

‘We hebben in anderhalf jaar veel kennis vergaard en we willen dit graag een vervolg geven, met meer projecten in het land. Eén van de ambities is om een website te lanceren met informatie over de burgervoogd. Daarnaast willen we als projectgroep een community oprichten en die op die website een plekje geven. Want je bent er nog niet in anderhalf jaar: het heeft een langere adem nodig.’


Het project Burgervoogd wordt uitgevoerd in samenwerking met Mariska van der Steege en een projectgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeente Barneveld en Ede, Intermetzo, Gezinshuis.com, VanMontfoort en de GI’s JbGld, LJ&R en WSS JB&JR. Daarnaast denkt een klankbordgroep mee.

 

Geplaatst op 9-5-2017 door Lucinda van Ewijk interesting8 2891 1

1 Reacties

Geef een reactie

Stuur mij een email bij een nieuwe reactie.

  1. Edward Herbst van campen

    Dat is een goed idee een burgervoogd maar natuurlijk als het kan in de familie netwerk is het alle beste want het kind krijgt de echte liefde die hij of zij verdient en het continuïteit regelmaat, respect, reinheid en vooral rust! Maar die instanties zouden waarschijnlijk tegen gaan werken want daar verdienen niks meer mee natuurlijk.